Lịch sử đảo Cô Tô

Thứ năm, 19/01/2012 - 08:33 AM

Cô Tô có tên cổ là Chàng Sơn( Núi Chàng), từ lâu đời đã là nơi cư trú ngụ của thuyền bè ngư dân vùng đông bắc, song chưa thành nơi định cư vì luôn bị những toán cướp biển Trung Quốc quấy phá. Ðầu thời Nguyễn, một số dân cư Trung Quốc đánh bắt được những toán cướp biển và xin được nhập cư sinh sống.
Năm 1832, Nguyễn Công Trứ với cương vị Tổng Ðốc Hải An( Hải Dương- An Quảng) đã xin triều đình cho thành lập làng xã, cắt cử người cai quản. Làng đầu tiên ở đây được Nguyễn Công Trứ đặt là làng Hướng Hoá. ít lâu sau, nhà Nguyễn cho thu thuế và lập đồn Hướng Hoá canh phòng giặc biển. Dân cư đông dần, tất cả đều là người gốc nhiều dân tộc thiểu số ở vùng ven biẻn Quảng Ðông, phúc Kiến, và đảo Hải Nam phiêu bạt đến. Họ đánh bắt cá, làm ruộng và nói nhiều thứ tiếng, chung nhất là tiếng Quảng Ðông. Thời Pháp thuộc, Cô Tô là một tổng có năm xã ( Ðông giáp, Nam giáp, Tây giáp, Bắc giáp, Trung giáp) thuộc châu Hà Cối phủ Hải Ðông tỉnh Hải Ninh. Năm 1945, ta chưa kịp thành lập chính quyền cách mạng thì quan Pháp (lánh sang Phòng thành, huyện cực nam của tỉnh Quảng Ðông, Trung Quốc, sau ngày Nhật đảo chính 9-3-1940) đã quay lại chiếm đóng Cô Tô. Từ Cô Tôvà cảmg Vạn Hoa trên đảo Cái Bầu, tàu chiến pháp vào quấy rối vùng biển Hòn Gai và cảng Hải phòng. Tháng 11-1946, Ðại đội Ký Con giải phóng quân từ Hòn Gai dùng tàu chiến Le Créyac mới chiếm được của hải quân Pháp tiến ra giải phóng Cô Tô nhưng không thành công. Cho đến cuối năm 1955, thực hiện hiệp định Genevo, quân Pháp mới rút khỏi, Cô Tô được giải phóng. Ðầu năm 1954 ta thành lập chính quyền hai xã Thanh Lân, Cô Tô thuộc huyện Móng Cái- sau đó là hai xã đặc biệt trực thuộc tỉnh. Sau hơn nửa năm, tỉnh Hải Ninh và khu Hồng Quảng hợp nhất thành tỉnh Quảng Ninh, từ 16-7-1964, hai xã đã được sát nhập vào huyện Cẩm Phả.

Ngày 23-3-1994, Chính phủ ra nghị định 28/CP đổi tên huyện Cẩm Phả thành huyện Vân Ðồn đồng thời tách quần đảo Cô Tô gồm hai xã Thanh Lân, Cô Tô thành lập huyện Cô Tô. Sau một thời gian dài chuẩn bị, ngày 24-12-1994 trên đảo Cô Tô Lớn, lễ đón nhận Nghị định được cử hành trọng thể và huyện Cô Tô chính thức ra đời. Gần đây, ngày 28-3-1996, Chính phủ ra Nghị định 66/CP giao đảo Trần thuộc huyện Hải Ninh về huyện Cô Tô.

Cô Tô có diện tích tự nhiên là 3850km2. Dân số ở Cô Tô đến cuối năm 1995 là 2170 người và đang tăng do có thêm các đợt chuyển di cư từ các tỉnh Nam Hà, Thái Bình.. theo chủ trương vận động đồng bào ra phát triển kinh tế, an ninh, quốc phòng.